Çanakkale merkeze bağlı Çınarlı köyü ve Güzelyalı çevresinde, 2025 yılındaki orman yangınının ardından görünür hâle gelen ve kaçak kazılarla zarar gördüğü belirlenen tümülüste bilimsel çalışma başlatılacak. Troya Müze Müdürlüğü başkanlığındaki çalışmada önce jeofizik yöntemlerle olası mezar odası veya lahit aranacak, ardından arkeolojik kazıya geçilecek.
Çanakkale’de geçen yıl yaşanan büyük orman yangınının ardından bitki örtüsünün ortadan kalkmasıyla fark edilen arkeolojik alanlardan biri bilimsel yöntemlerle araştırılmaya hazırlanıyor.
Çınarlı köyü yakınlarında bulunan ve kaçak kazıların hedefi olduğu belirtilen tümülüste, Troya Müze Müdürlüğü başkanlığında arkeolojik kazı gerçekleştirilecek.
Çalışmaların bilimsel danışmanlığını ise Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Reyhan Körpe yürütecek. Körpe’nin ÇOMÜ bünyesindeki akademik çalışmaları arasında Troas Bölgesi’nin tarihi ve arkeolojisine ilişkin çok sayıda araştırma bulunuyor.
Yangından sonra görünür hâle geldi
Bölgedeki arkeolojik kalıntıların ortaya çıkmasında 11 Ağustos 2025 tarihinde Çınarlı köyü yakınlarında başlayan orman yangınının etkili olduğu belirtildi.
Yangın ertesi gün kontrol altına alınırken özellikle Güzelyalı çevresindeki ormanlık alan ve bazı yerleşimler zarar gördü. DHA’nın aktardığı bilgilere göre yaklaşık 570 hektarlık ormanlık alan yangından etkilendi.
Yangının ardından yoğun bitki örtüsünün ortadan kalkmasıyla bölgede daha önce kolaylıkla fark edilemeyen bazı arkeolojik oluşumlar görünür hâle geldi.
Prof. Dr. Reyhan Körpe, bunlardan birinde geçen yıl müze ile birlikte kazı çalışması yapıldığını, başka bir tümülüsün ise kaçak kazılar nedeniyle zarar gördüğünü açıkladı.
Defineciler tünel kazdı
Yeni çalışma yapılması planlanan tümülüste defineciler tarafından farklı noktalardan kaçak kazılar gerçekleştirildiği belirlendi.
Tümülüsün üst ve yan bölümlerinde yapılan izinsiz kazıların yanı sıra yapı içerisinde tünel açıldığı da tespit edildi.
Körpe’nin açıklamasına göre arkeolojik alan şu anda jandarma ekiplerinin kontrolü altında tutuluyor. Alanın yeni kaçak kazılardan korunması amacıyla güvenlik tedbirleri uygulanıyor.
Önce jeofizik çalışma yapılacak
Bilimsel çalışmaların ilk aşamasında doğrudan kazıya başlanmayacak.
Prof. Dr. Körpe, öncelikle tümülüs üzerinde jeofizik araştırma gerçekleştirileceğini açıkladı.
Bu yöntemle toprak altında tahrip olmadan kalmış olabilecek mezar odası, lahit veya benzeri mimari yapıların konumlarının belirlenmesi hedefleniyor.
Körpe, çalışmanın amacını şu sözlerle anlattı:
“Bu çalışma tümülüsün içerisinde eğer tahrip olmamışsa bir mezar odası ya da lahit gibi yapıların bulunup bulunmadığını ve tam olarak yerini saptamamızı sağlayacak.”
Jeofizik incelemelerin ardından elde edilen bulgular doğrultusunda arkeolojik kazıya geçilmesi planlanıyor.
Dardanos Antik Kenti ile bağlantılı olabilir
Araştırmacıların üzerinde durduğu en dikkat çekici ihtimallerden biri, tümülüsün Dardanos Antik Kenti ile ilişkisi.
Prof. Dr. Körpe, yangından sonra ortaya çıkan ve araştırılan iki tümülüsün de Dardanos Antik Kenti ile bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor. Ayrıca yapıların MÖ 5. yüzyılda bölgede etkili olan Dardanoslu Zenis çevresiyle ilişkili olabileceği üzerinde duruluyor. Bu değerlendirme henüz yapılacak kazıyla doğrulanmış değil.
Tarihsel kaynaklarda Zenis’in MÖ 5. yüzyılın sonlarında Pers hâkimiyeti döneminde Dardanos ile bağlantılı bir yönetici olduğu, eşi Mania’nın da bölgede siyasi güç sahibi olduğu belirtiliyor.
Bilinen Dardanos Tümülüsü ile karıştırılmamalı
Çınarlı köyü sınırlarında daha önce keşfedilmiş önemli bir Dardanos Tümülüsü de bulunuyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı kayıtlarına göre bu yapı 1959 yılında tespit edildi. Mezar odasında 300’ün üzerinde arkeolojik eser ortaya çıkarıldı ve yapı Dardanos Antik Kenti’nin önemli arkeolojik kalıntılarından biri olarak kayıtlara geçti.
Yangının ardından ortaya çıkan ve şimdi kazılması planlanan tümülüs ise bu bilinen yapıdan ayrı bir arkeolojik alan.
Kazı yeni bilgiler sağlayabilir
Planlanan jeofizik araştırma ve arkeolojik kazı sonucunda tümülüsün tarihi, kim veya kimler adına inşa edildiği ve Dardanos Antik Kenti ile ilişkisinin daha net ortaya çıkarılması amaçlanıyor.
Kaçak kazılar nedeniyle yapının ne ölçüde zarar gördüğü ve mezar odasının günümüze kadar korunup korunmadığı da bilimsel çalışmaların ardından anlaşılabilecek.
