Yaşayan Miras Söyleşisi: Çanakkale Halıları Hamidiye Tabyası’nda Konuşulacak

Çanakkale’nin köylerinde kuşaklar boyunca tezgâhlara aktarılan halıcılık kültürü, Çanakkale Kültür Yolu Festivali kapsamında düzenlenecek özel bir söyleşiyle yeniden gündeme geliyor. “Yaşayan Miras Söyleşisi: Çanakkale Halıları”, 29 Ağustos 2026 Cumartesi günü saat 12.30’da Anadolu Hamidiye Tabyası Hangar’da gerçekleştirilecek.

Söyleşinin konuşmacısı Öğr. Gör. Dr. Hanife Güneş Yarmacı olacak. Programın odağında özellikle Çanakkale’nin geleneksel dokumacılık kültürünün önemli parçalarından Ayvacık ve Çan halıları bulunacak.

Katılımcılar, bölgedeki halıcılığın tarihsel gelişiminden kullanılan dokuma tekniklerine, motiflerden üretim süreçlerine ve geleneksel ustalığın gelecek kuşaklara aktarılmasına kadar uzanan geniş bir kültürel yolculuğa çıkacak. Güncel festival programı da söyleşinin Ayvacık ve Çan halılarının geçmişi, işleme teknikleri ve zanaatkârlık kültürüne odaklanacağını belirtiyor.

Çanakkale Halıları Söyleşisi Ne Zaman?

Yaşayan Miras Söyleşisi: Çanakkale Halıları, Çanakkale Kültür Yolu Festivali’nin açılış günü olan 29 Ağustos 2026 Cumartesi günü gerçekleştirilecek.

Etkinliğin başlangıç saati 12.30 olarak açıklandı.

Etkinliğin temel bilgileri:

• Etkinlik: Yaşayan Miras Söyleşisi: Çanakkale Halıları
• Tarih: 29 Ağustos 2026 Cumartesi
• Saat: 12.30
• Konuşmacı: Öğr. Gör. Dr. Hanife Güneş Yarmacı
• Yer: Anadolu Hamidiye Tabyası Hangar
• Adres: Barbaros Mahallesi, 17020 Çanakkale Merkez / Çanakkale
• Festival: Çanakkale Kültür Yolu Festivali 2026

Ayvacık ve Çan Halıları Neden Önemli?

Çanakkale’de halı ve kilim dokumacılığı yalnızca geçmişte kullanılan bir üretim biçimi değil; aynı zamanda bölgenin sosyal hayatını, estetik anlayışını ve geleneksel bilgi birikimini yansıtan önemli kültürel değerlerden biri.

Özellikle Ayvacık halıları, Çanakkale’nin en fazla tanınan geleneksel dokumaları arasında bulunuyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı’nda yer alan bilgilere göre Ayvacık halılarında organik motifler geometrik biçimlerde kullanılıyor. Sekiz kollu yıldızlar, kareler, dikdörtgenler ve kanca biçimleri yörede görülen karakteristik desenler arasında yer alıyor. Kırmızı, mavi, yeşil, sarı, turuncu ve siyah gibi renklerin farklı tonları dokumaların görsel kimliğini oluşturuyor.

Çan halıları ise kendi desen ve kompozisyon özellikleriyle Çanakkale’nin dokumacılık mirası içerisinde ayrı bir kimlik taşıyor.

Çan Halılarının Kendine Özgü Desenleri Var

Çanakkale’nin Çan ilçesi, geçmişte halı dokumacılığının yoğun biçimde gerçekleştirildiği merkezlerden biri.

Çan yöresinde üretilen halılar desen ve kompozisyon özelliklerine göre farklı isimlerle anılıyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Çanakkale kültür envanterinde Eski İmam Suyu, Yeni İmam Suyu, Deve Tabanı, Empirme, Kavgalı, Kaymakam Parkı, Muşamba ve Tek Tek Çan halılarındaki bilinen desenlerden bazıları olarak sıralanıyor.

Akademik araştırmalarda da Çan halılarının Kuzeybatı Anadolu’daki Avunya halı grubu içerisinde değerlendirildiği ve bölgenin dokumacılık geleneği açısından kendine özgü bir kimlik oluşturduğu belirtiliyor.

Bu nedenle söyleşide yalnızca bir el sanatının teknik özelliklerinden değil, desenlerin ve üretim biçimlerinin oluşturduğu yerel kültürel hafızadan da söz edilecek.

Halının Hikâyesi Yünden Tezgâha Uzanan Uzun Bir Süreç

Geleneksel halıcılıkta ortaya çıkan ürün, tezgâhta atılan ilk düğümden çok daha önce başlayan uzun bir hazırlığın sonucu.

Yünün hazırlanması, iplik haline getirilmesi, boyama süreçleri, çözgünün hazırlanması, desenin oluşturulması ve düğümlerin tezgâha aktarılması birbirini tamamlayan aşamalardan oluşuyor.

Çanakkale El Halısı ile ilgili resmî kültür envanteri bilgilerinde kök boya kullanımının geleneksel üretimde önemli yer tuttuğu belirtiliyor. Yöresel halılarda mavi ve yeşilin tonları, kahverengi, siyah ve beyazın yanında farklı bölgelere göre değişen renk kullanımları görülüyor.

Çan halıları üzerine yapılan akademik araştırmalarda da ipliklerin boyanmasında geçmişte mazı, meşe palamudu, papatya, ceviz ve soğan kabuğu gibi doğal malzemelerden yararlanıldığına ilişkin örnekler bulunuyor.

Söyleşi, ziyaretçilere bir halının yalnızca bitmiş halini değil, arkasındaki uzun üretim kültürünü de anlamak için farklı bir bakış açısı sağlayacak.

Türk Düğümü Çanakkale Halıcılığının Önemli Tekniklerinden

Geleneksel Çanakkale halılarının dikkat çeken özelliklerinden biri kullanılan düğüm tekniği.

Çanakkale El Halısı dokumalarında Gördes düğümü olarak da bilinen simetrik Türk düğümü geleneksel tekniklerden biri olarak öne çıkıyor.

Bu teknikte ipliğin çözgü tellerine bağlanma biçimi dokumanın yapısını ve dayanıklılığını doğrudan etkiliyor.

Ancak bir halıyı değerli yapan unsur yalnızca kullanılan düğüm değil. İlmeklerin sıklığı, renk dengesi, motiflerin yerleşimi, bordürlerin düzeni ve dokuyucunun tezgâhtaki ustalığı birlikte değerlendirildiğinde yöresel kimlik ortaya çıkıyor.

Çanakkale Halılarındaki Motifler Bir Görsel Hafıza Oluşturuyor

Geleneksel halılarda motifler yalnızca boş alanları doldurmak amacıyla kullanılan süslemeler değil.

Bir bölgenin doğası, yaşam biçimi ve estetik anlayışı zaman içerisinde dokumaların desenlerine yansıyabiliyor.

Çanakkale El Halısı için kayıt altına alınan özgün motifler arasında sekiz kollu yıldız, altın tabak, turnalı ya da turna göbeği, baklava keseği, toplu yıldız, çınar yaprağı, asma yaprağı, topak, yağlık ve kavak yaprağı bulunuyor.

Geometrik biçimler de Çanakkale halılarında oldukça belirgin.

Sekizgenler, altıgenler, baklava biçimleri, kancalar, üçgenler ve yıldızlar farklı kompozisyonların oluşturulmasında kullanılabiliyor.

Bu çeşitlilik, halının yalnızca günlük hayatta kullanılan bir eşya değil, dokuyucunun yaşadığı çevreyle kurduğu ilişkinin görsel bir kaydı olarak değerlendirilmesine olanak sağlıyor.

Yörük Kültüründen Günümüze Ulaşan Bir Gelenek

Çanakkale’deki geleneksel halıcılığın geçmişinde bölgedeki Yörük ve Türkmen topluluklarının önemli etkisi bulunuyor.

Kültür Portalı’nda Çanakkale halıcılığının tarihinin Orta Asya ve Kafkasya’dan gelerek bölgenin dağ köylerinde yarı göçebe yaşam sürdüren Yörük topluluklarıyla ilişkilendirildiği belirtiliyor.

Dokumacılık bu yaşam biçiminde hem günlük ihtiyaçların karşılanmasına hem de kültürel anlatımın kuşaktan kuşağa aktarılmasına hizmet etti.

Zaman içerisinde farklı köy ve ilçelerde ortaya çıkan motifler, renk tercihleri ve kompozisyonlar Çanakkale halılarının bölgesel çeşitliliğini meydana getirdi.

Bir Halı Neden “Yaşayan Miras” Sayılıyor?

Yaşayan miras kavramının merkezinde bir kültürel unsurun yalnızca geçmişte üretilmiş olması değil, bilgisinin ve uygulamasının insanlar arasında yaşamaya devam etmesi bulunuyor.

Bir müzede korunan eski halı geçmiş hakkında önemli bilgiler verir. Ancak halının nasıl dokunduğunu bilen bir ustanın bu tekniği başka bir kişiye öğretmesi, kültürel bilginin yaşamaya devam etmesini sağlar.

Dokumacılığın kırılgan noktası da burada ortaya çıkıyor.

Tezgâh kullanımını, iplik hazırlamayı, motif oluşturmayı ve yöresel teknikleri bilen kişilerin sayısı azaldıkça yalnızca ekonomik bir üretim biçimi değil, yüzyılların deneyimiyle oluşmuş bir bilgi sistemi de kaybolma riskiyle karşı karşıya kalıyor.

“Yaşayan Miras Söyleşisi: Çanakkale Halıları” programı bu nedenle geçmişi anlatmanın yanında kültürel mirasın geleceğe nasıl aktarılabileceği sorusunu da gündeme taşıyor.

Söyleşiyi Hanife Güneş Yarmacı Gerçekleştirecek

Programın konuşmacısı Öğr. Gör. Dr. Hanife Güneş Yarmacı, Çan halıları üzerine akademik çalışmalar gerçekleştirmiş bir isim.

Hanife Güneş Yarmacı ve Fatma Nur Başaran imzasıyla yayımlanan “Çanakkale İli Çan Halıları” başlıklı akademik çalışma, Çan ilçesi ve köylerinde geçmişte yoğun şekilde sürdürülen halı dokumacılığının teknik, desen ve kompozisyon özelliklerini inceliyor. Araştırmada Çan halılarının Avunya halı grubu içerisinde kendine özgü bir kimlik oluşturduğuna dikkat çekiliyor.

Bu akademik çalışma alanı, festivaldeki söyleşiyi genel bir halıcılık tanıtımından ayırarak doğrudan Çanakkale’nin yerel kültür mirasına odaklanan bir programa dönüştürüyor.

Söyleşi Kimlerin İlgisini Çekebilir?

Etkinlik özellikle geleneksel el sanatları, tekstil, tasarım, yerel tarih ve kültürel miras konularına ilgi duyan ziyaretçiler için dikkat çekici bir program olacak.

Aynı zamanda güzel sanatlar ve tekstil alanında eğitim gören öğrenciler, öğretmenler, araştırmacılar, koleksiyonerler ve Çanakkale’nin geleneksel kültürünü daha yakından tanımak isteyenler de söyleşiyi takip edebilir.

Ayvacık veya Çan’da yaşayan ve yöredeki eski halıları ailesinden tanıyan ziyaretçiler açısından program farklı bir anlam da taşıyabilir. Evlerde yıllardır kullanılan bir dokumanın desen ve üretim özelliklerinin kültürel miras açısından nasıl değerlendirildiğini öğrenmek, günlük bir nesneye farklı gözle bakılmasını sağlayabilir.

Anadolu Hamidiye Tabyası’nda Yaşayan Miras Programları

Söyleşinin gerçekleştirileceği Anadolu Hamidiye Tabyası Hangar, Çanakkale Kültür Yolu Festivali boyunca yaşayan miras etkinliklerinin önemli merkezlerinden biri olacak.

Aynı alanda geleneksel sanatlara ilişkin sergiler, kısa film gösterimleri ve çeşitli uygulamalı atölyeler de festival ziyaretçileriyle buluşacak. Güncel festival programında “Yaşayan Miras: Çanakkale Sergisi” ile yaşayan miras kısa film gösterimlerinin de Hangar alanında festival boyunca yer alacağı belirtiliyor.

Bu nedenle 29 Ağustos’ta söyleşiye gelen ziyaretçiler, programlarını Hamidiye Tabyası’ndaki diğer kültür ve sanat etkinlikleriyle birleştirebilir.

Çanakkale Halılarının Hikâyesi 29 Ağustos’ta Anlatılacak

Çanakkale’nin geleneksel dokuma kültürünü yalnızca vitrinlerde görülen eski halılar üzerinden değil, bu halıları ortaya çıkaran insan, teknik ve kültürel hafıza üzerinden değerlendirecek Yaşayan Miras Söyleşisi: Çanakkale Halıları, festivalin yerel kültüre en güçlü biçimde temas eden programlarından biri olacak.

Ayvacık ve Çan halılarının tarihsel gelişimi, üretim yöntemleri, motifleri ve geleneksel ustalığın korunması gibi konuların ele alınacağı söyleşi, Çanakkale’nin köylerinden günümüze ulaşan dokuma kültürünü yeniden görünür hale getirecek.

Yaşayan Miras Söyleşisi: Çanakkale Halıları, 29 Ağustos 2026 Cumartesi günü saat 12.30’da Anadolu Hamidiye Tabyası Hangar’da Öğr. Gör. Dr. Hanife Güneş Yarmacı’nın katılımıyla gerçekleştirilecek.